Қару алсаң, мылтық ал,
Қарның ашса - тамағың,
Жаяу жүрсең - таяғың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға қандай іске кіріссең де, соған сай әзірлікпен бар деген ой айтады. Қару алсаң, ең пайдалысы — мылтық, өйткені ол қорғануға да, аңшылыққа да жарайды. Қарның ашса, ең керегі — тамақ; яғни аш адамға байлық емес, ас қымбат. Жаяу жүрсең, таяқ керек, себебі ол жолда сүйеніш болады. Астарлы мағынасы — әр жағдайдың өз қажеті бар, адам бос нәрсеге емес, нақты керегіне мән беруі тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "қару", "мылтық", "тамағың", "таяғың" сөздері өмірдің түрлі қажеттерін бейнелейді. Қару — қауіп пен қорғаныс, мылтық — күш пен амал, тамақ — тіршілікке қажет ең негізгі несібе, таяқ — жолдағы тірек, демеу. Яғни мақал затты ғана емес, адамның өмірде дұрыс құрал, дұрыс таңдау, дұрыс дайындықпен жүруін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды кез келген іске дайындықтың маңызын айту үшін қолдануға болады. Мысалы, емтиханға бара жатқан оқушы оқулық пен дәптерін алып бармаса, өзіне қиындық туғызады. Демек, әр істің өз керегі бар, соны алдын ала қамдаған адам ұтылмайды.
Qarnyń ashsa - tamaǵyń,
Jaıaý júrseń - taıaǵyń.