Қас жүйрікте сын болмас,
Қас сұлуда мін болмас.

Күнде бір мақал

«Қас жүйрікте сын болмас, Қас сұлуда мін болмас.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Нағыз жүйрік аттан сын іздеудің керегі жоқ, нағыз сұлудан мін табылмайды. Мақал шын асыл нәрсенің кемшілігі болмайтынын, оның артықшылығы бірден көрінетінін айтады. Мұндағы «қас» — дұшпан емес, «нағыз, шын, асыл» деген мағына. Мақал «Әр сұлудың бір міні бар» деген ойға қарсы, мінсіз сұлулықты мадақтайды. Кейде оны сүйген адамының бойынан мін таппайтын ғашықтың сөзі ретінде де айтады.

Образдар мен теңеулер

Қазақ жылқы сынауды өнер деп білген: атбегілер аттың тұяғына, жалына, кеудесіне, бабына қарап сын айтқан. Сын — аттың жақсы-жаманын ажырататын белгілер. Мақал сол сынды «қас жүйрікке» қажетсіз дейді: нағыз тұлпардың артықшылығы сынсыз-ақ көрініп тұр. Сұлудың міні де сол сияқты. «Қас» сөзі «қас батыр», «қас сұлу» тіркестерінде осы «нағыз» мағынасында қолданылады. Екі жол бірдей құрылыммен, «сын» мен «мін» үндестігімен түйінделеді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды нағыз шеберді, теңдессіз дарынды не сұлуды мадақтағанда айтады; интонациясы — сүйсіну, құрмет. Кейде ұсақ кемшілік іздеп, шын асылды кемітуге тырысқан сыншыға жауап ретінде келеді. Біреуді тым дәріптеп, оған сын айтуға мүлде жол бермеу үшін пайдалану орынсыз. Мысалы, атақты күйшінің орындауынан мін іздеген жігітке ақсақал: «Қас жүйрікте сын болмас» деді.

Қолданылу жағдаяттары

— Бәйгеде мәреге алыстан озып келген тұлпарды көрген атбегі аттың сынын айтпай, осы мақалмен ғана сүйсінді.
— Ауылдағы айтыста жас ақынның тапқыр жауабына таңданған қарт осы мақалды айтып, оған шапан жапты.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Қас жүйрікте сын болмас, Қас сұлуда мін болмас. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Qas júırikte syn bolmas,
Qas sulýda min bolmas.