Қасапшыға мал қайғы,
Қара ешкіге жан қайғы.
«Қасапшыға мал қайғы, Қара ешкіге жан қайғы.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әркімнің уайымы мен қамы өзіне жақын, өз мүддесіне байланысты болатынын білдіреді. Тура мағынасында қасапшы үшін маңыздысы — сойылатын мал, ал қара ешкі үшін ең бастысы — өз жанының амандығы. Астарлы мағынасында адам өз пайдасын, өз басының жайын көбірек ойлайды деген ой айтылады. Яғни біреудің қамы біреуге ауыр тимеуі мүмкін, әркім өзіне тиімді нәрсені ғана күйттейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қасапшы — пайда үшін малмен айналысатын адам, ал қара ешкі — қорғансыз, өз тіршілігін ғана күйттеген бейне. Мал қайғы дегені — сырт көзге жай ғана дүние, ал жан қайғы — ең үлкен қауіп, өмір үшін күрес. Осы қарсы қою арқылы мақал адам табиғатындағы өзімшілдікті, сақтықты және мүдде қақтығысын аңғартады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі кезде бұл мақалды бір істі әркім өз пайдасына қарай бағалағанда қолдануға болады. Мысалы, жұмыс орнында басшы табыс көлемін ойласа, қызметкер жалақы мен тыныштықты ойлайды. Сол кезде «Қасапшыға мал қайғы, қара ешкіге жан қайғы» деп, әркімнің көзқарасы мен қамы бөлек екенін меңзейді.
Qara eshkige jan qaıǵy.