Шығасы шықпай, кіресі кірмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсе сыртқа шықпай, орнына басқа нәрсе кірмейді деген ой. Астарлы мағынасы — табыс табу, пайда көру, молшылыққа жету үшін алдымен белгілі бір шығын, еңбек, тәуекел немесе құрбандық қажет. Яғни, ешқандай жұмсаусыз, әрекетсіз, тер төкпей пайда болмайды. Адам кейде алға басу үшін бастапқыда қиындыққа да шыдауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шығасы» — шығын, жұмсалған күш-қаражат; «кіресі» — ішке кіретін пайда, түсім, табыс. Бұл екі сөз бір-біріне қарама-қарсы қойылып, өмірдің қарапайым заңын көрсетеді: бермей алмайсың, жұмсамай ұтпайсың. Мақал ақшамен ғана емес, уақыт, еңбек, білім, сабыр сияқты құндылықтарға да қатысты.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал бизнесте, оқу мен жұмыста жиі қолданылады. Мысалы, жас кәсіпкер алдымен дүкенін ашуға қаржы жұмсап, жарнама жасап, уақытын сарп етеді; содан кейін ғана тұрақты табыс көре бастайды. Демек, табысқа жетудің жолы — алдымен дұрыс шығын жасап, кейін соның жемісін күту.