Ырылдарсың қаппассың,
Менен жақсы таппассың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай кекесін не ескерту сияқты айтылғанымен, астарында адамның өз қадірін өзі білетіні және кейде жақынның бағасын кеш түсінетіні жатыр. «Ырылдарсың қаппассың» дегені — ренжісуің, қарсы шығуың, ашулануың мүмкін, бірақ шын зиян келтіре алмайсың деген ишара. Ал «Менен жақсы таппассың» деген жолы — менің орным бөлек, мендей жанашыр, сенімді, пайдалы адамды кейін оңай таба алмайсың деген ойды білдіреді. Бұл сөзді көбіне өзіне сенімді адам, не еңбегі мен жақсылығын бағаламаған адамға қарата айтады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ырылдау» — ашу, наразылық, жақтырмау белгісі. Ал «қаппау» — сол ашудың шын әрекетке, нақты зиянға ұласпайтынын көрсетеді. Яғни адам сырттай қатал көрінгенімен, іштей әлсіз не тәуелді болуы мүмкін. «Менен жақсы таппассың» дегені тура мағынада адамды емес, оның қадірін, қызметін, адалдығын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыс орнында, достықта, туыстық қатынаста жиі ұшырасатын жағдайға сай келеді. Адам біреудің көмегін, тәжірибесін не адалдығын дер кезінде бағаламай, айырылған соң өкінуі мүмкін. Мысалы, мекемеде сенімді, іскер қызметкерді менсінбей ренжітіп алады, кейін оның орнын басатын одан мықты маман табылмай қиналады.
Menen jaqsy tappassyń.