Тіл, сөз туралы — 2-бет 654
Сұрыптау:
Ақылдының сөзі қысқа,
айтса нұсқа.
айтса нұсқа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылды адамның сөзі артық-ауыс болмайтынын, ойы анық, пікірі дәл болатынын білдіреді. Тура…
Ақылдының сөзінен енші алып қал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылды, көргені көп адамның айтқан сөзін бос жібермей, одан өзіңе пайда, өнеге, сабақ ал…
Ақыл - сөзде, мерей - көзде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі болмысы сыртқы әрекеттен де, айтқан сөзінен де көрінетінін аңғартады. Ақылды…
Ақылы жоқ адамға
Адырайған көз бітеді.
Дуасы жоқ ауызға
Сылдыраған сөз бітеді.
Адырайған көз бітеді.
Дуасы жоқ ауызға
Сылдыраған сөз бітеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылы кем, ойы таяз адамның сырт көзге ғана дөрекі, даурығы көп болып көрінетінін меңзейді…
Ақымақ ішкен-жегенін айтады,
Ақылды көрген-білгенін айтады.
Ақылды көрген-білгенін айтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезіндегі екі түрлі қасиетті салыстырады. Ақымақ адам көбіне өз басынан өткен…
Сыйлық
Ең үздік 30 мақал — сыйлыққа
Telegram-ға жазылыңыз: 30 мақал мағынасы мен ойымен бірге PDF болып келеді
Ақымаққа айтқан сөз
ағып жатқан сумен тең.
Ақылдыға айтқан сөз
қолға ұстаған тумен тең.
ағып жатқан сумен тең.
Ақылдыға айтқан сөз
қолға ұстаған тумен тең.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің қадірі тыңдаушының түсінігіне байланысты екенін айтады. Ақымақ адамға айтылған ақыл…
Ақынның тілі қылыштан өткір,
Қылдан нәзік.
Қылдан нәзік.
Негізгі мағынасы Ақынның сөзі жай айтылған дыбыс емес, оның әрбір ойы елді ойландырып, жүрекке тікелей әсер етеді…
Ақырын айтқан ақыл сөз,
Асыл нәрсе бергендей.
Ақырын айтқан қатты сөз,
Қолға кірген шеңгелдей.
Асыл нәрсе бергендей.
Ақырын айтқан қатты сөз,
Қолға кірген шеңгелдей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзді қалай айту керегін үйретеді. Ақыл сөзді жай, сабырмен, жұмсақ жеткізсең, ол адамға…
Ала қалжың, ақтай күлкі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай әзіл мен күлкінің екі түрлі сипатын аңғартады: біреуі алдамшы, көлденең қалжыңға…
Алғал сөйлеп былғама,
Адал туған ағаны.
Адал туған ағаны.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сөз мәдениетін сақтауға, туыстың қадірін төмендетпеуге үндейді. Тура мағынасында…
Алғаш ойла, кейін сөйле.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды асықпай, алдымен ойланып алып сөйлеуге шақырады. Тура мағынасында — сөз айтпас бұрын…
«Алдияр, алдияр!» десе, далияр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреуге жалбарынып, орынсыз жағыну мен құр сөзге сенудің соңы оп-оңай алдану екенін…
Аллаға жағайын десең , азаның болсын ,
Қазыға жағайын десең , қазаның болсын.
Қазыға жағайын десең , қазаның болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге ұнау, көңілін табу үшін белгілі бір нәрсең болуы керек деген ой…
Алла ісінде арман жоқ,
Табылған сөзде жалған жоқ.
Табылған сөзде жалған жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды шындыққа, тәубеге және сенімге шақырады. Бірінші жолда Алланың ісінде, яғни…
Алмас қылыш - майданда серік,
Асыл сөз - майданда да, сайранда да серік.
Асыл сөз - майданда да, сайранда да серік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: соғысқа түскен батырға алмас қылыш қалай қажет болса, адамға жақсы, орынды…
Алтыннан қымбат сөз айтсаң,
Ақымақ құлақ аспайды.
Ақымақ құлақ аспайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ең бағалы сөзді айтсаң да, ақылы кем, түсінігі таяз адам оны тыңдамайды…
Алтын тісті ауыздан,
Аса жаман сөз шығар.
Жаннан безген жауыздан,
Жазығы жоқ көз шығар.
Аса жаман сөз шығар.
Жаннан безген жауыздан,
Жазығы жоқ көз шығар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің құдіреті мен адамның ішкі мінезін салыстырады. Тілі әдемі, аузы алтындай көрінген…
Алушыдан қалмайды,
Айтушыдан қалады.
Айтушыдан қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені алған адам оны өзімен бірге алып кетеді, ал айтылған сөз…
Алыс та жақын болар, жолын тапсаң,
Жақын да алыс болар, қолын қақсаң.
Жақын да алыс болар, қолын қақсаң.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның арақатынасы мен көңіл жақындығы қашықтықпен ғана өлшенбейтінін білдіреді. «Алыс та…
Алысты жақындатар - ат,
Жақынды алыстатар - жат.
Жақынды алыстатар - жат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі күшті салыстырып айтады. «Алысты жақындатар – ат» дегені – ат ертеде адамға қашық…
Анығын айту - адалдық,
Ала сөйлеу - арамдық.
Ала сөйлеу - арамдық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал шындықты тура айту адамның адалдығын көрсететінін, ал сөзді бұрмалап, екіұшты сөйлеу…
Аңдамай сөйлеген ауырмай өледі.
Негізгі мағынасы Аңдамай сөйлеген адам сөзінің салдарын ойламай, өзіне де, өзгеге де зиян тигізуі мүмкін. Мақалдың тура…
Аңқаудың аузы ашық.
Негізгі мағынасы «Аңқаудың аузы ашық» деген мақал аңғал, сенгіш, ойланбай сөйлейтін адамның сырын білдіреді. Тура…
Арадағы бозбайтал (өсекші):
андағыны мұнда айтар,
мұндағыны анда айтар.
андағыны мұнда айтар,
мұндағыны анда айтар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өсек таситын, біреудің сөзін екіншісіне жеткізіп, араға іріткі салатын адамды әшкерелейді…
Арадан қорықпа, жаладан қорық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сыртқы қауіптен гөрі, іштен шыққан жаман сөздің, орынсыз жала мен өсектің қауіпті…
Арқанның ұзыны, сөздің қысқасы жақсы.
Негізгі мағынасы Арқанның ұзын болғаны пайдалы, ал сөздің қысқа болғаны тиімді деген ой айтылады. Яғни, адам ойды артық…
Арсызға сәлем - борыш, сөз - қулық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал арсыз, ұяттан безген адамға сәлем беру де қиын міндетке айналатынын меңзейді. Өйткені ондай…
Артық сөйле, кем сөйле,
Таразыдай тең сөйле.
Таразыдай тең сөйле.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзді орнымен айтуға үйретеді. Тура мағынасында «артық сөйлеме, кем сөйлеме» деп, сөйлеу…
Арық сөйлеп, семіз шық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сөзді аз, бірақ ойлы айту керек екенін меңзейді. Тура мағынасында «арық сөйлеп»…
Арықтың сорпасында дәм болмайды,
Ақымақтың сөзінде мән болмайды.
Ақымақтың сөзінде мән болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арықтың сорпасы нәрсіз, дәмсіз болады. Астарлы мағынасы — ақылы кем, ойы…
Ас атасы - нан,
Сөз атасы - абыз.
Сөз атасы - абыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі үлкен құндылықты қатар қояды: ас пен сөз. «Ас атасы - нан» дегені — нанның тіршіліктегі…
Асыға айтсаң да, асыра айтпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөз сөйлегенде асыққанмен, шындықтан аттап кетпеу керегін білдіреді. Яғни ойыңды тез…
Асыл адам
аз сөйлеп, көп тыңдайды.
аз сөйлеп, көп тыңдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бағалы, көргені мен түйгені көп адам артық сөйлемей, көбірек тыңдайды…
Аталы сөз атан түйеге татиды.
Негізгі мағынасы Аталы сөз дегеніміз — терең ойдан туған, өмір тәжірибесіне сүйенген, салмақты да орынды айтылған сөз…
Аталы сөзге арсыз жауап қайырар,
Ақ пен қараны шындық айырар.
Ақ пен қараны шындық айырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам сөздің салмағын түсініп сөйлеуі керек екенін айтады. Аталы сөз — ақылға, өнегеге…
Аталы сөзді арсыз қайырады.
Негізгі мағынасы Аталы сөз — терең ойлы, салмақты, тәрбиелі, үлкеннің немесе елге танымал дананың айтқан бағалы сөзі…
Ат жүйрігі айырады,
Тіл жүйрігі қайырады.
Тіл жүйрігі қайырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бәйгеде аттың жүйрігі озып, ал сөз сайысында тілдің жүйрігі ұтады. Астарлы…
Атқан жерде оқ қалар,
Айтқан жерде сөз қалар.
Айтқан жерде сөз қалар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: оқ атылған жерде оның ізі қалады, ал айтылған сөз де бос кетпей, елдің…
Атлас қымбат, бөз арзан,
Көп сөйлеген сөз арзан.
Көп сөйлеген сөз арзан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қымбат атлас матамен арзан бөзді салыстыру. Астарлы мағынасы — әр…
Аттылыға жол, ауыздыға сөз бермейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — атпен шауып келе жатқан адамға жол беріп, дабыры шыққан, аузы берік…