Арадан қорықпа, жаладан қорық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға сыртқы қауіптен гөрі, іштен шыққан жаман сөздің, орынсыз жала мен өсектің қауіпті екенін ескертеді. Ара шақса, ол денеге бір сәттік ауырсыну ғана түсіреді; ал жала адамның абыройын түсіріп, арадағы сыйластықты бұзады. Сондықтан тура мағынада арадан сақтану айтылса, астарлы мағынада жаладан, яғни өтірік айыптаудан, жаман сөзден, әділетсіз кінә тағудан сақ болу керек деген ой беріледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ара» — көзге көрінетін, белгілі бір уақытта тиетін физикалық қауіптің бейнесі. Ал «жала» — көрінбейтін, бірақ адамға ұзақ әсер ететін рухани және әлеуметтік зиянның символы. Халық араның шаққанынан ем табыларын, ал жаланың жарасы ел ішінде ұзақ қалатынын меңзейді. Осы арқылы мақал сөздің де, ниеттің де салмағы ауыр екенін ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалны біреуді негізсіз кінәлау, жалған ақпарат тарату, әлеуметтік желіде өсек жазу сияқты жағдайларға байланысты қолдануға болады. Мысалы, қызметкер туралы дәлелсіз сөз таратып, оның беделіне нұқсан келтіру — ара шаққаннан да ауыр зардап әкелуі мүмкін. Сондықтан адам сыртқы қауіптен ғана емес, жаладан да сақтануы тиіс.