Аңдамай сөйлеген ауырмай өледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Аңдамай сөйлеген адам сөзінің салдарын ойламай, өзіне де, өзгеге де зиян тигізуі мүмкін. Мақалдың тура мағынасы — сақтықсыз, ойланып сөйлемеген кісі ауыр күйге, үлкен өкінішке ұшырайды деген ескерту. Астарлы мағынасы — әр сөзді салмақтап айту, ашуға берілмей, алдымен ойлану қажет екенін білдіреді. Тілден шыққан сөз қайтып келмейді, сондықтан абайсыз айтылған сөз дау туғызып, беделге де, қарым-қатынасқа да сызат түсіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ауырмай өледі» тіркесі сөздің салдарын тым қатты, әсерлі етіп көрсететін бейнелі қолданыс. Мұнда шын өлім емес, рухани, әлеуметтік зиян, қатты ұят не күйзеліс меңзеледі. «Аңдамай сөйлеу» — ойсыздықтың, асығыстықтың белгісі. Халық осы арқылы сөздің қуаты найзадай өткір екенін, оны дұрыс ұстамаса, өзіңе де тиетінін ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не отбасында асығыс пікір айтатын адамдарға өте орынды. Мысалы, біреу тексермей тұрып көпшілікке жалған ақпарат жазса, кейін беделі түсіп, өзі де, өзгелер де зардап шегеді. Сондықтан маңызды мәселе алдында бір сәт тоқтап, ой елегінен өткізіп сөйлеу — осы мақалдың бүгінгі өмірдегі мәні.