Алыс та жақын болар, жолын тапсаң,
Жақын да алыс болар, қолын қақсаң.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның арақатынасы мен көңіл жақындығы қашықтықпен ғана өлшенбейтінін білдіреді. «Алыс та жақын болар, жолын тапсаң» дегені — алыста жүрген адаммен де дұрыс қарым-қатынас орнатсаң, сыйластық сақтасаң, ол саған жақын бола алады. Ал «Жақын да алыс болар, қолын қақсаң» дегені — жаныңдағы, туыс не дос адамыңның ниетін қайтарып, көңілін қалдырсаң, араларың суып, бөтенсіп кетеді. Яғни жақындықтың негізі — ниет, сыйластық, дұрыс әрекет.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «алыс» пен «жақын» тек мекен аралығы емес, адамдардың рухани, көңіл күй тұрғысынан жақындасуы мен алыстауын білдіреді. «Жолын табу» — тіл табысу, жөнін білу, сыйласа білу деген мағынада. Ал «қолын қағу» — көмек сұрағанды кері қайтару, ықыласын қабылдамау, адамды менсінбеу деген астарлы ұғым.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдар арасындағы байланысқа, әсіресе туыстыққа, достыққа және әріптестікке өте сай келеді. Мысалы, шетелде оқып жүрген досыңмен үнемі хабарласып, қолдау көрсетсең, ол алыста болса да жақын сезіледі. Ал бір қалада тұратын туысыңның өтінішін үнемі елемей жүрсең, ол саған біртіндеп суып кетеді.
Jaqyn da alys bolar, qolyn qaqsań.