Арадағы бозбайтал (өсекші):
андағыны мұнда айтар,
мұндағыны анда айтар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өсек таситын, біреудің сөзін екіншісіне жеткізіп, араға іріткі салатын адамды әшкерелейді. Тура мағынасында — бір жердегі әңгімені басқа жерге апарып айта беретін кісі. Астарлы мағынасы — ондай адам шындықты бұрмалап, екі жақтың арасына сенімсіздік, өкпе, жанжал түсіреді. Сондықтан халық мұндай кісіні жақтырмай, сөзге сақ болуды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бозбайтал» сөзі сырттай жуас көрінгенмен, тынымсыз жүріп, ел арасын шулататын өсекшінің бейнесін береді. «Андағыны мұнда айтар, мұндағыны анда айтар» деген қайталама құрылым оның тұрақсыз мінезін, сөзді орынсыз тасығыш әдетін айқындайды. Бұл образ адамдардың арасындағы татулықты бұзатын, ауызбірлікті әлсірететін қауіпті мінезді дәл көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгін де бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыс орнында немесе дос-жаран арасында біреудің жеке сөзін рұқсатсыз таратып, дау шығаратын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, әріптесіңіз бір адамның айтқан ойын басқа бөлімге бұрмалап жеткізіп, соның кесірінен реніш туындаса, оны осы мақалмен сипаттауға болады. Мұндайда ең дұрыс жол — естігенді тексеріп, өсекке ермеу және сөзді араға салмау.
andaǵyny munda aıtar,
mundaǵyny anda aıtar.