Тіл, сөз туралы — 3-бет 654
Сұрыптау:
Аузы алты қарыс.
Негізгі мағынасы «Аузы алты қарыс» деген мақал тура мағынасында адамның аузы өте үлкен екенін білдіргендей көрінеді…
Аузы құлып сандықты,
Тіс ашпаса, тіл ашар.
Түйін-түйін сырыңды,
Түбінде келіп шын ашар.
Тіс ашпаса, тіл ашар.
Түйін-түйін сырыңды,
Түбінде келіп шын ашар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның іште сақтаған сыры, ойы, мақсаты түбінде сөз арқылы белгілі болатынын аңғартады…
Аузына ақ ит кіріп, қара ит шығады.
Негізгі мағынасы Бұл тұрақты тіркес аузына келгенді айтып, ұятсыз, балағат сөзбен боқтайтын, ашуланса тілін тыймайтын…
Аузына келгенді сөйлеу,
Ақымақтың ісі.
Алдына келгенді жеу,
Хайуанның ісі.
Ақымақтың ісі.
Алдына келгенді жеу,
Хайуанның ісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды ойланып сөйлеуге, өзін ұстай білуге шақырады. «Аузына келгенді сөйлеу» — не болса…
Аузынан мәйегі түскен.
Негізгі мағынасы «Аузынан мәйегі түскен» деген тіркес сөзі өте жұғымды, мазмұны терең, айтқаны өтімді адамға қатысты…
Сыйлық
Ең үздік 30 мақал — сыйлыққа
Telegram-ға жазылыңыз: 30 мақал мағынасы мен ойымен бірге PDF болып келеді
Аузын ашса, сыры көрінеді,
Есігін ашса, төрі көрінеді.
Есігін ашса, төрі көрінеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы қимыл-қозғалысы мен мінез-құлқы арқылы тануға болатынын айтады. Біреудің сөзі…
Аузында әзілі жоқтың,
Қолында шоқпары болар.
Қолында шоқпары болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезіндегі бір тепе-теңдікті ескертеді: ауызда әзіл, сөзге жеңілдік, орнымен қалжың…
Аузы ыңғайсыз жерден тесілген.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің аузы ыңғайсыз жерден, яғни дұрыс емес, орынсыз тұстан «тесілген»…
Ауруда шаншу жаман,
Сөзде қаңқу жаман.
Сөзде қаңқу жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның басына келген дерттің де, тілден шыққан өсек пен ғайбаттың да жанына бата түсетінін…
Ауызға келген түкірік -
Қайта жұтса мәкүрік.
Қайта жұтса мәкүрік.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ойланбай сөйлеп, не істеп қойған ісін кейін түзету өте қиын болатынын білдіреді…
Ауыздан бірде от, бірде су шығар,
Бірі жандырса, бірі сөндірер.
Бірі жандырса, бірі сөндірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің қуаты өте зор екенін білдіреді. Адамның аузынан шыққан сөз кейде оттай күйдіріп…
Ауыз - дарбаза , сөз - самал ,
Құдай ұрғанда не амал?
Құдай ұрғанда не амал?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам аузы арқылы айтылған сөздің үлкен күшке ие екенін білдіреді. Тура мағынасында ауыз…
Ауыз өзімдікі деп сөйлей берме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сөзге абай болуға шақырады. Тура мағынасында, ауыз өзінікі болғанымен, әр сөздің…
Ауызына сөз тұрмастың,
Бір жерде өзі тұрмас.
Бір жерде өзі тұрмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аузына ие болмай, орынсыз сөйлей беретін, сөзіне тоқтамайтын адам тұрақсыз келеді дегенді…
Ауыр істің салмағы білекке түсер,
Ауыр сөздің салмағы жүрекке түсер.
Ауыр сөздің салмағы жүрекке түсер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның басына түскен қиын істің де, ауыр сөздің де өз салмағы бар екенін айтады. Тура…
Ашу егестен шығады,
Ақыл кеңестен шығады.
Ақыл кеңестен шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам ашуға берілсе, көбіне тартыс пен егестің үстінде күйіп-пісетінін айтады. Ал дұрыс ой…
Ашуың келсе, қолыңды тарт,
Айтпас жерде тіліңді тарт.
Айтпас жерде тіліңді тарт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ашуға ерік бермей, өз-өзін тежей білуі керек екенін айтады. Бірінші жолы ашу…
Ащы сұраққа тұщы жауап күтпе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға орынсыз, ауыр, кекесінді не арандатушы сұрақ қойсаң, одан жұмсақ, жылы, көңілге…
Аяқ - азамат.
Қол - мүлік,
Бас - сандық,
Тіл - кілт.
Қол - мүлік,
Бас - сандық,
Тіл - кілт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бойындағы мүшелерді тек дене бөлшегі ретінде емес, әрқайсысының өмірдегі қызметін…
Әдеп басы - тіл.
Негізгі мағынасы «Әдеп басы - тіл» деген мақал адамның тәрбиесі мен көркем мінезі ең алдымен сөйлеген сөзінен…
Әдептілік белгісі - иіліп сәлем бергені.
Негізгі мағынасы Әдептілік адамның сыртқы мінезінен, әсіресе сәлем беруінен танылады. Бұл мақал тура мағынасында иіліп…
Әзіл - әзәзілден, қалжың - шайтаннан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әзіл мен қалжыңның шегі болатынын ескертеді. Тура мағынасында, жеңіл күлкілі сөз бен ойнақы…
Әзілде кек жоқ,
Күлкіде шек жоқ.
Күлкіде шек жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әзіл мен күлкінің табиғаты кең, еркін болатынын білдіреді. Адам арасында айтылған қалжыңның…
Әзілде кек жоқ, өсекте шек жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әзілдің жөні бар, ал өсектің соңы жоқ екенін білдіреді. Тура мағынасында: қалжыңда біреуге…
Әзілдің алысқа бармағаны абзал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал орнымен айтылған әзілдің өзі жақсы болғанымен, оның шегі болуы керек екенін білдіреді. Әзіл…
Әзілің жарасса, атаңмен ойна.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — егер қалжыңың орынды болып, сөзің көңілге тимесе, тіпті атаңмен де еркін…
Әзіл сөз әзіл емес, құрған тұзақ,
Тұзаққа түскен соң кетпейді ұзап.
Тұзаққа түскен соң кетпейді ұзап.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әзілдің сырттай жеңіл көрінгенімен, оның астарында ойлы, өткір, кейде сынайтын күш жататынын…
Әзіл түбі - апат.
Негізгі мағынасы «Әзіл түбі - апат» деген мақал орынсыз, шектен шыққан, не біреудің намысына тиетін қалжыңның соңы…
Әзіл түбі - зіл.
Негізгі мағынасы «Әзіл түбі - зіл» деген мақал сырттай қалжың, жеңіл сөз болып көрінген нәрсенің астарында ауыр реніш…
«Әйт, шүу!» деген - атанға демеу,
«Әуп!» деген - ерге демеу.
«Әуп!» деген - ерге демеу.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ауыр жүк тартқан атанға айдаушының «Әйт, шүу!» деп дауыс беруі оған күш…
Әкесі өлгенді де естіртеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға ең ауыр хабарды, тіпті әкесінің қайтыс болғанын да естірте…
Әңгіме бұзау емізеді,
Бұзау таяқ жегізеді,
Бұзау таяқ жегізеді,
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің, әңгіменің әсері күшті екенін аңғартады. Тура мағынасында бұзауды емізу үшін әңгіме…
Әңгіме жол қысқартады.
Негізгі мағынасы Әңгіме жол қысқартады деген мақалдың тура мағынасы — сапар үстінде сөйлесіп, тілдесіп отырсаң, жол тез…
Әр ашық ауыздың бір алдаушысы бар.
Негізгі мағынасы «Әр ашық ауыздың бір алдаушысы бар» деген мақал көп сөйлеудің, орынсыз бос сөздің зиянын ескертеді…
Әр әзілде бір мысқал шындық бар.
Негізгі мағынасы Әр әзілдің түбінде аз да болса шындық жатады. Адамдар кейде қалжыңды жеңіл сөз деп қабылдайды, бірақ…
Әр жердің өлшемі бар,
Әр сөздің мөлшері бар.
Әр сөздің мөлшері бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр нәрсенің өз реті, шегі, орынды орны бар екенін айтады. «Әр жердің өлшемі бар» дегені…
Әркім өз ойынан хабар берер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сөзі мен ісі оның ішкі ойынан, ниетінен хабар беретінін білдіреді. Яғни, кісі қалай…
Әр сөздің орны басқа, мәні бөлек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр сөзді орнымен, ойланып айту керек дегенді білдіреді. Бір ғана сөздің өзі жағдайға қарай…
Әр сөздің өз ұяты бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің де жауапкершілігі бар екенін білдіреді. Адам ауыздан шыққан әр сөзін ойлап айтуы…
Әуелгі сөзің рас болса,
Соңғы сөзіңнің өтуіне жақсы.
Соңғы сөзіңнің өтуіне жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам сөзі шындыққа негізделсе, кейін айтқан ойы да өтімді, әсерлі болатынын білдіреді. Яғни…