Аруанаға жүгіңді арт,
Белі талмастан бұрын.
Денсаулықтың қадірін біл,
Науқастанбастан бұрын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға алдын ала қамданып, мүмкіндік барда денсаулықтың қадірін білу керек екенін үйретеді. Тура мағынасында, ауыр жүк артылған аруана белі талмай тұрғанда жұмыс істей алады, ал белі кеткен соң көтере алмайды. Астарлы мағынасы — адам да дәл солай: дені сау кезде еңбектеніп, ісін тындырып, өмірдің бағасын түсінуі тиіс. Ауру келіп, әл-қуат кеткен соң өкініп қалудың пайдасы жоқ.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аруана» — төзімділік пен күштің бейнесі, ал «белі талу» — шаршау, әлсіреу, қуаттың таусылуы деген ұғым. Жүк — адамның мойнындағы жауапкершілік пен тіршілік тірегі. Осы образдар арқылы халық денсаулықты ең қымбат байлыққа теңейді. Яғни, адам мүмкіндігі бар кезде еңбек етіп, денесін күтсе, кейінгі қиындықты жеңіл өткереді.
Қазіргі өмірде
Бұл нақыл бүгін де өзекті. Мысалы, жас кезде спортпен айналысып, дұрыс тамақтанып, уақытылы демалған адам кейін ауруға аз шалдығады. Керісінше, денсаулықты елемей жүріп, дертке ұшыраған соң ғана қамдану кеш болуы мүмкін. Сондықтан бұл мақал адамды сақтыққа, жауапкершілікке және денсаулықты бағалауға шақырады.
Beli talmastan buryn.
Densaýlyqtyń qadirin bil,
Naýqastanbastan buryn.