Көз жұмбай дария кешпек жоқ.
«Көз жұмбай дария кешпек жоқ.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал батылдыққа, тәуекелге шақырады. Тура мағынасы: тасыған дариядан өту үшін адам бір сәт көзін жұмып, суға батыл түсуі керек, әйтпесе жағада тұра береді. Астарлы мағынасы: үлкен іс, жаңа бастама қорқынышсыз болмайды. Бәрін алдын ала біліп, толық кепілдік күтетін адам ешқашан бастай алмайды. Ойланып, есебін жасап болған соң, белгілі бір сәтте тәуекелге бел байлау керек. «Тәуекел түбі – желкенді кеме» деген мақал да осы ойды айтады.
Образдар мен теңеулер
«Дария» – алдағы үлкен сынақ, белгісіз әрі қауіпті жол. «Көз жұму» мұнда соқыр әрекет емес, қорқынышты жеңіп, бел буатын сәт. Адам суық суға немесе тереңге секірерде еріксіз көзін жұмады, мақал осы табиғи қимылды батылдықтың белгісіне айналдырған. Жағада ұзақ тұрған сайын қорқыныш та ұлғая береді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал ұзақ ойланып, бірақ бір қадам жасай алмай жүрген адамға арналады. Мысалы, жас маман өз ісін ашуды жылдар бойы армандап, «әлі ерте» деп кейінге қалдыра береді. Есебін жасап болған соң оған тәуекел ету керек. Әрине, батылдық ақылмен бірге жүргенде ғана жемісін береді.