Көріп айтқан - куәлі сөз,
Естіп айтқан - шүбәлі сөз.

Негізгі мағынасы

Бұл мақалдың тура мағынасы — өз көзіңмен көріп, нақты білген нәрсені айту сенімді болады, ал біреуден естіп барып айтылған сөздің шындығы күмәнді келеді. Астарлы мағынасы — кез келген ақпаратқа жеңіл сенбей, оның дәлелін тексеріп сөйлеу керек. Адам өсекке ермей, анық-қанығын білмей тұрып пікір білдірмегені дұрыс. Сондықтан мақал ойланбай сөйлеуден сақтандырып, шындықты көзбен көріп, ақылмен бағалауға үндейді.

Образдар мен теңеулер

Мақалдағы «көріп айтқан» сөзі — нақты бақылау, айғақ, сенімді білімнің белгісі. Ал «естіп айтқан» — өзгеден жеткен хабар, сыбыраң ақпарат, тексерілмеген сөз деген ұғымды береді. «Куәлі сөз» бен «шүбәлі сөз» бір-біріне қарама-қарсы қойылып, шындық пен күмәннің ара жігін ажыратады. Мұнда көзбен көру куәгерлікке теңелсе, құлақпен есту толық дәлелге жатпайтыны көрсетіледі.

Қазіргі өмірде

Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде өте өзекті. Бір хабарды көре сала таратпай, алдымен дереккөзін тексеру керек. Мысалы, біреу чатта «мектеп ертең жабылады» деп жазса, оны бірден шын деп сенбей, ресми хабарландыруды қараған жөн. Сонда адам жаңсақ ақпарат таратпайды және басқаны да адастырмайды.