«Қорыққан мен қуанған бірдей.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Қорыққан мен қуанған бірдей» деген мақал адамның қатты қорыққан сәтте де, шектен тыс қуанған кезде де сыртқы түрі ұқсап кететінін білдіреді. Екеуінде де адам селт етіп, даусы өзгеріп, ойы шашырап, өзін-өзі ұстай алмай қалады. Астарлы мағынасы — кез келген сезімге беріліп кетпей, сабыр сақтау керек; қорқыныш та, қуаныш та ақылдан асырмауы тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қорыққан» мен «қуанған» — адамның екі түрлі көңіл күйі. Бірақ халық оларды бірдей деп көрсету арқылы эмоцияның адам мінезін қалай өзгертетінін бейнелейді. Мұнда тура мағына жоқ, негізгі ой — ішкі күйдің сыртқы әрекетке әсері. Бұл сөз тіркесі адам бір сәттік сезімге алданса, дұрыс шешім қабылдай алмай қалатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал сабырлы болуға шақыру үшін жиі айтылады. Мысалы, емтихан алдында қатты абыржып тұрған оқушыға үлкендер: «Қорыққан мен қуанған бірдей, сабыр сақта» деп, ойын жинап, байсалды болуға кеңес береді. Яғни, қуанышта да, қорқынышта да ақылмен әрекет ету қажет.