Қара суды теріс ағызған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қара суды теріс ағызған» деген мақал бір істі әдеттегі жолынан бөлек, дұрыс емес бағытқа бұруды білдіреді. Тура мағынасында бұл — судың табиғи ағымына қарсы әрекет ету, яғни мүмкін емес не өте қиын іс. Астарлы мағынасы — өз білгенін қылып, елдің тәртібіне, ақылға, табиғи заңдылыққа қарсы шығатын адам туралы айтылады. Мұндай адам көп жағдайда қателеседі, себебі ол қалыпты жолды емес, теріс жолды таңдайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қара су» — жай ғана су емес, өмірдің ағысындай табиғи құбылыс. «Теріс ағызу» — сол ағысты кері бұру, яғни ақиқатқа қарсы әрекет ету. Бұл образ адам мінезіндегі қырсықтықты, орынсыз қасарысуды, жөнге көнбеуді бейнелейді. Халық мұндай сөзбен «өз дегенінен қайтпай, ақылға құлақ аспайтын» жанды сынаған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өз ісін дәлелсіз жүргізіп, баршаға белгілі ережені мойындамайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер жұмыс тәртібін әдейі бұзып, бәрі қолданатын дұрыс тәсілді қабылдамай, істі шатастырып жіберсе, оған «қара суды теріс ағызғандай болды» деуге болады. Мұнда ескерту мәні бар: әр істің өз жолы болады, ал ақылға қарсы қырсығу нәтиже бермейді.