Қарғыстың ең жаманы -
Өзің білме, білгеннің тілін алма.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам үшін ең ауыр жаман тілек: өзіңнің білімсіз болуың және білімді адамның сөзін тыңдамауың. Астарлы мағынасы одан да терең: надандық пен қырсықтық адамды алға бастырмайды, қайта қателікке, опық жеуге ұрындырады. Білген кісінің ақылын алмау — өзіңе жасалған ең үлкен зиян. Өйткені өмірде жол көрсететін, адасудан сақтайтын нәрсе — тәжірибе мен ақыл.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қарғыс» — жай ғана теріс тілек емес, адамның өзіне кесірін тигізетін жағдайдың бейнесі. «Өзің білме» дегені — сауатсыздық, көргенсіздік, ойсыздық. Ал «білгеннің тілін алма» — ақылды, тәжірибелі адамның кеңесін елемеу. Демек, мақал білім мен тыңдай білуді екі үлкен құндылық ретінде қарсы қояды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, мамандық таңдауда өте орынды. Мысалы, жас маман тәжірибелі ұстаздың немесе басшының кеңесін тыңдамай, бәрін өз бетімен істей берсе, қате жіберіп, уақыт жоғалтады. Сондықтан бұл мақал адамды кішіпейіл болуға, үйренуге және ақылға құлақ асуға шақырады.
Óziń bilme, bilgenniń tilin alma.