Өтірік өрге баспайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Өтірік айтқан адам уақытша пайда көргендей болғанымен, түбінде мақсатына жете алмайды. Мақалдың тура мағынасы — өтіріктің жоғары көтерілмей, алға бастырмайтыны; астарлы мағынасы — жалған сөздің, алдаудың өмірде бедел түсіріп, жолды жауып тастауы. Шындық пен адалдық қана адамды сенімге жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өрге басу» — тіршілікте ілгерілеу, биікке шығу, табысқа жету деген бейнелі ұғым. Ал «өтірік» — ақиқатқа қарсы тұрған, адамды адастыратын мінез. Халық өтірікті тік көтерілмейтін, салмақ түссе құлайтын әлсіз нәрсеге теңеп отыр. Яғни жалған сөздің ғұмыры қысқа, шындығы бәрібір үстем болады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, қарым-қатынас кезінде өте орынды. Мысалы, бір қызметкер есепті қолдан бұрмалап, басшысын алдаса, біраз уақыт байқалмай қалуы мүмкін. Бірақ шындық ашылғанда сенім жоғалып, оның мансабы да, беделі де төмендейді. Сондықтан бұл мақал адамды өтірікке емес, адалдыққа, ашықтыққа үйретеді.