Өтірік деген дұшпан бар,
Отқа сүйреп салатын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өтіріктің адамға да, қоғамға да зиян екенін ескертеді. Тура мағынасында «өтірік» адамды алдап, оны қиындыққа апарады деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — жалған сөздің соңы жанжалға, сенімнің жоғалуына, абыройдың төгілуіне әкеледі. Өтірік бір сәттік пайда әкелгендей көрінгенімен, түбінде адамды опық жегізеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дұшпан» сөзі өтіріктің жай кемшілік емес, қауіпті жау екенін білдіреді. Ал «отқа сүйреп салу» — ауыр азапқа, тығырыққа, күйреуге жеткізу деген бейнелі теңеу. Яғни өтірік адамды біртіндеп шырмап, ақыры үлкен шығынға ұрындырады.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, интернет пен әлеуметтік желіде өте өзекті. Мысалы, бір оқушы дайындалмағанын жасырып, ата-анасына «бақылаудан жақсы өттім» деп өтірік айтса, шындық ерте ме, кеш пе ашылады. Сонда сенім жоғалып, мәселе одан сайын күрделене түседі. Сондықтан бұл мақал шын сөйлеуге, адал болуға шақырады.
Otqa súırep salatyn.