Өсекшінің аузын бассаң,
Арты жыбырлайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өсекші адамды тек ауызша тыйып қою жеткіліксіз екенін білдіреді. Өсек айту — оның әдеті, мінезі, ішкі пиғылы болғандықтан, бір жерін жапсаң, ол басқа жолмен сөз таратуға тырысады. Астарлы мағынасы — жаман әдеті бар адамды сөзбен ғана тоқтату қиын, оған тәртіп, тыйым немесе орта өзгерісі керек.
Образдар мен теңеулер
«Аузын бассаң» деген тіркес өсектің тікелей шығу жолын жабуды меңзейді. Ал «арты жыбырлайды» дегені — тоқтаусыз қимылдап, бәрібір бірдеңе бүлдіруге, сөз таратуға тырысатын мазасыз күйді бейнелейді. Мұнда өсекшінің бейнесі бір орында тұрмайтын, ішкі сабыры жоқ, елдің арасына іріткі салуға бейім адам ретінде берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұжымда, әлеуметтік желіде немесе көрші-қолаң арасында орынсыз сөз тарататын адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу туралы жалған әңгіме таратып жүрген қызметтес адамға ескерту жасасаң да, ол чаттарда, басқа адамдарға бөлек әңгіме айтып жүре береді. Мұндайда халық «Өсекшінің аузын бассаң, арты жыбырлайды» деп, оның мінезі өзгермейінше тыныштық болмайтынын ескертеді.
Arty jybyrlaıdy.