Айлас қатын мұңдас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Айлас қатын мұңдас» деген мақал сырттай қарағанда әйелдің айлакер, пысық болатынын меңзейді. Алайда астарында өмірдің қыр-сырын жақсы білетін, сөзге де, іске де епті адамның қиындықтан жол табатыны айтылады. Мұндағы «айла» — жаман қулық емес, жағдайды аңдап, ыңғайын тауып, қиын істі ақылмен шешу деген ұғым. Яғни, ақылы мен тәжірибесі бар адам мұңға да, дауға да төтеп бере алады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қатын» сөзі көне қолданыста отбасы тіршілігін, үй ішінің шаруасын білетін адамды білдіреді. Ал «айла» — өмірде тапқырлық, ептілік, амал табу қабілетінің бейнесі. «Мұңдас» деген сөз қиындықты бөлісетін, тар жерде жол табатын жанды аңғартады. Осы екі ұғым қосылып, қиын сәтте ақыл мен амалдың бірге қажет екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамды бос күшке емес, ойға, амалға, бейімделуге шақырғанда қолданылады. Мысалы, жұмыс орнында күрделі мәселе туғанда бір адам сабырмен бірнеше шешім ұсынып, жағдайды ушықтырмай реттесе, «айлас қатын мұңдас» деуге болады. Мұнда басты ой — қиындықты ақылмен жеңу.