Аш болса, аңдайды,
Тоқ болса, таңдайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам бойындағы қанағат пен мұқтаждықтың айырмасын көрсетеді. Аш адам қолына түскеннің бәрін бағалайды, себебі оның басты мұраты — қарнын тойдыру. Ал тоқ, яғни мұқтаждығы жоқ адам талғампазданып, көп нәрсенің ішінен ең тәуірін ғана іздейді. Астарлы мағынасы — адамның жағдайы өзгерсе, оның мінезі мен таңдауы да өзгереді. Қиындықта қарапайым нәрсенің қадірі білінеді, ал тоқшылықта талғампаздық күшейеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аңдайды» сөзі — бар нәрсені іліп әкету, кез келгенге назар аудару дегенді аңғартады. Бұл аш адамның күйін бейнелейді. Ал «таңдайды» — сұрыптау, саралау, ең жақсысын іріктеу. Бұл тоқ адамның қалауын көрсетеді. Екі етістік арқылы халық өмір шындығын қысқа әрі дәл жеткізген: мұқтаж жан мен тоқ жанның әрекеті екі түрлі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды тұрмыста, еңбекте, оқу мен саудада да қолдануға болады. Мысалы, жұмыссыз жүрген адам кез келген істі қабылдауға дайын болады, ал жағдайы жақсы адам тек өзіне қолайлы, табысы жоғары істі таңдайды. Сондай-ақ бұл сөз адамды қанағатқа, бардың қадірін білуге үндейді.
Toq bolsa, tańdaıdy.