Ауру өле-өлгенше жаннан дәмелі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: адам ауырса да, өмірден бірден түңілмейді, ішкі үмітін үзбей, тірі қалуға тырысады. Астарлы мағынасы: жан иесі қандай халге түссе де, өмірге деген құштарлық пен сауығуға деген сенімін жоғалтпайды. Ауру жанның өзі де «жаным аман болса екен» деп тілейді, яғни тіршілікке ұмтылыс адам табиғатына тән.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ауру» — тек дене сырқаты емес, адамның әлсіреген, қысылған шағы. «Өле-өлгенше» деген тіркес ұзақ уақытты, тіпті соңғы демге дейінгі арпалысты білдіреді. Ал «жаннан дәмелі» дегені — жанын сақтап қалуға, өмірден үміт күтуге талпыну. Мұнда жан — адамның ең қымбат қазынасы, ал дәм ету — соған іштей тілек арту.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ауыр дертке шалдыққан адамның да емге сеніп, күресуге тырысатынын білдіру үшін айтылады. Мысалы, ұзақ ем қабылдап жүрген науқас «тәуір болып кетемін» деп үміттенсе, жақындары осы мақалмен оның өмірге құштарлығын сипаттай алады. Бұл сөз адамды сабырға, төзімге және үмітін үзбеуге үндейді.