Ауырған кісіге бал да ащы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ауырған адамға ең тәтті, ең сүйкімді нәрсенің өзі де ұнамайтынын білдіреді. Ауру адамның дәм сезімі бұзылып, балдай тәтті тағамның өзі ащы болып сезілуі мүмкін. Астарлы мағынасы — адамның хәлі нашар болса, бұрын жақсы көрген нәрсесі де қадірсіз көрінеді; сол сияқты денсаулықтың қадірі ауырғанда ғана айқын білінеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "бал" — өмірдегі тәтті, жағымды нәрсенің белгісі. Ал "ащы" сөзі жағымсыздықты, қолайсыз күйді меңзейді. Яғни балдың ащы болып сезілуі — аурудың адамның жан дүниесі мен дене күйіне әсерін көрсететін образ. Бұл теңеу өте ықшам болса да, сырқаттың ауырлығын дәл жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал денсаулықтың бағасын еске салу үшін айтылады. Мысалы, адам ұзақ уақыт ұйқысыз жүріп, шаршап, ауырып қалса, сүйікті асын да дұрыс жемей қалады. Сол кезде біреу: "Ауырған кісіге бал да ащы" деп, аурудың асқа да, көңіл күйге де әсер ететінін меңзейді.