Ауырса кім азбайды,
Жарлы болса кім тозбайды?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірдің ауыртпалығы бәріне ортақ екенін айтады. Ауру адамды әлсіретіп, еңсесін түсіреді; ал кедейлік не жоқшылық киімнің тозғаны сияқты адамның тұрмысын қажытады. Яғни денсаулық пен дәулет азайса, адам да сыртқы да, ішкі де күйзеліс көреді. Астарына үңілсек, тіршілікте сынақсыз адам болмайды, сондықтан әркім тағдырдың осындай салмағына түсіністікпен қарауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ауырса» сөзі тек дене сырқатын емес, адамның жан күйзелісін де меңзейді. «Азбайды» дегені — әлсірейді, өңі кетеді, бұрынғы қалпынан тайқиды деген ұғым. Ал «жарлы болса» тіркесі жоқшылықты білдірсе, «тозбайды» сөзі киімнің ескіруі сияқты адамның тірлігі қажып, тоз-тоз болатынын бейнелейді. Осылайша мақал ауру мен кедейлікті адамның өмірін тоздыратын ауыр сынақ ретінде суреттейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ұзақ сырқаттанып жүрген немесе қаржылық қиындық көрген адамға жанашырлықпен қарау керек екенін еске салады. Мысалы, отбасы мүшесі ауырып, жұмысқа шыға алмай қалса, оған кінә артпай, қолдау көрсету дұрыс. Сонда мақалдың тәрбиелік мәні — қиындықтағы адамды түсіну, демеу болу — айқын көрінеді.
Jarly bolsa kim tozbaıdy?