Құлақ естімес, естісе кешікпес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсе құлаққа жетпесе, адам оны біле алмайды, ал естісе де, ол хабар кешігіп келмейді деген ойға саяды. Астарлы мағынасы — кез келген хабар, сөз, ақыл немесе ескерту адамға уақытында жетуі керек; егер ол естілмесе, оның пайдасы болмайды. Сонымен бірге бұл мақал кейде «шындық бәрібір айтылады, кеш болса да жетеді» деген сенімді де білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құлақ» — адамның қабылдауы, естуі, түсінуі дегеннің бейнесі. «Естімес» сөзі хабарсыз қалуды, ал «естісе кешікпес» сөзі айтылған сөздің өз орнымен, өз уақытымен жететінін көрсетеді. Яғни мақал дыбыс пен хабарды өмірлік тәжірибеге айналдырып, сөздің құнын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал ақпарат, кеңес, ескерту уақтылы жетпесе, оның әсері әлсірейтінін білдіру үшін қолданылады. Мысалы, емтиханның күні туралы хабарды студент кеш естісе, дайындалуға үлгермейді; ал дер кезінде естісе, әрекет етуге уақыт табады. Сондықтан бұл мақал адамды тыңдауға, хабарға мұқият болуға үндейді.