«Көш көлікті, көрікті болсын.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Көшің көлікті, көрікті болсын — бұл көшіп бара жатқан ауылға айтылатын тілек. Көліктің молдығы — жүктің бәрі сыйып, малдың, адамның қиналмай жетуі; көріктілік — көштің сәнді, жиналған, жұртқа көз тартарлық болуы. Қазақ көшті ел абыройының көрінісі деп білген: жүктері ретімен артылған, қыз-келіншектері сәнді киінген көш ауылдың ауқатын көрсеткен. Мақал жолдағы жайлылық пен абыройды бірге тілейді.
Образдар мен теңеулер
Көш — бір қоныстан екінші қонысқа ауу; қазақтың жыл сайынғы жайлау мен қыстау арасындағы қозғалысы. Көлік мұнда түйе, ат, өгіз — жүк артатын мал. Көрікті көш — түйелерге кілем, сәнді жабу жабылып, қыздар ерекше киініп жүретін салтанатты көрініс. «Көш», «көлікті», «көрікті» сөздері бір дыбыспен басталып, тілек әуезді, салтанатты естіледі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін көбіне жаңа үйге, жаңа қалаға көшкен отбасына, ұзақ сапарға шыққан топқа тілек ретінде айтылады. Үні — жылы, салтанатты, көбіне үлкен кісі ақ батаның басында айтады. Мысалы, көршісі жаңа пәтерге көшіп бара жатқан отбасына: «Көшіңіз көлікті, көрікті болсын, жаңа үйде бақытты болыңыздар».
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылдан қалаға көшіп бара жатқан отбасының жүк көлігін шығарып салған әже тілекті айтып, ақ шашты.
— Жайлауға мал айдап, үй-жайын жүк көлігіне тиеген шаруаларға ақсақал тілекті айтып, ақ жол тіледі.