Күн бұлтты деп,
Жылқыны суармай жүрме.
«Күн бұлтты деп, Жылқыны суармай жүрме.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның істі кейінге қалдырмай, алдын ала қамдануын ескертеді. Тура мағынасында: аспан бұлттанып, жаңбыр жауады екен деп, жылқыны суармай қоюға болмайды. Яғни ауа райына қарап, күнделікті қажет жұмысты тоқтатып тастау дұрыс емес. Астарлы мағынасы — белгісіз жағдайдан қорқып, міндетті істі кейінге ысыра бермеу. Күмән, сылтау, болжам адамның еңбегін тежемеуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күн бұлтты» — екіұштылықты, сенімсіздікті, сәтсіздік болуы мүмкін деген күдікті білдіреді. Ал «жылқыны суару» — күнделікті, міндетті шаруаны көрсететін бейне. Жылқы қазақ тұрмысында қымбат мал болғандықтан, оны күтіп-баптау — жауапкершілік пен ұқыптылықтың белгісі. Демек, бұл образдар арқылы халық «жағдайға қарап жалтақтамай, керегін уақытында істе» деген ойды жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, студент «ертең де уақыт бар, бүгін дайындалмасам да болады» деп жүріп алса, соңында үлгермей қалады. Немесе жұмыста бір құжатты тексеруді кейінге қалдырса, кішігірім қате үлкен мәселе тудыруы мүмкін. Сондықтан бұл нақыл адамды тәртіпке, жоспарға және жауапкершілікке тәрбиелейді.
Jylqyny sýarmaı júrme.