Іші кеткеннің арты білер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсенің іші босап, қуаты азайса, оның салдары артынан білінеді. Астарлы мағынасы: адам не іс сырттай бүтін көрінгенімен, ішкі мәні, қуаты, сапасы әлсіресе, оның кемшілігі түбінде анық байқалады. Яғни, ішкі беріктік кетсе, сыртқы көрініс ұзаққа бармайды. Мақал адамға тек көзге көрінгенге сенбей, істің түп негізін бағалауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «іші» — ішкі күш, сапа, мазмұн, қуат деген ұғым. «Арт» — соның кейінгі нәтижесі, салдары. Бұл жерде дене мүшелері арқылы өмірдегі себеп пен салдарды бейнелеп тұр. Іші кеткен нәрсе — іші қуыс, берекесі қашқан дүние сияқты. Сол себепті оның «арты» міндетті түрде білінеді, яғни нәтиже жаман болады. Образ өте ықшам, бірақ ойы терең.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды сапасыз жұмыс, әлсіз тәрбие, не бос уәде туралы айтқанда қолдануға болады. Мысалы, бір адам есепті сырттай әдемі етіп тапсырғанмен, ішіндегі дерегі қате болса, тексергенде бәрі ашылады. Сонда «Іші кеткеннің арты білер» деп айту орынды. Бұл сөз адамды шыншылдыққа, тиянақтылыққа және ішкі сапаны бірінші орынға қоюға шақырады.