Ісінбе - кеберсің, тасыма - төгілерсің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды сабырлы, байыпты болуға шақырады. «Ісінбе» дегені — өзіңді тым көтермеле, асқақтама, мақтанба деген ескерту. «Кеберсің» — шектен шыққан тәкаппарлықтың ақыры солып, жүдеп қалатынын білдіреді. Ал «тасыма» сөзі бір нәрсеге мастанып, өзіңді ұстай алмай кетпе деген мағына береді. «Төгілерсің» — мөлшерден асқан нәрсе ұстамай, шашылып, пайдасыз болып қалатынын меңзейді. Яғни адамға берілген қасиет, дәулет, атақ не күш шама-шарқымен ұсталғанда ғана қадірлі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ісіну» мен «тасу» — тура мағынасында емес, адамның ішкі мінезін бейнелейтін көркем образ. Ісінген нәрсе сыртынан үлкейгенмен, ішінде берік болмайды; бұл — желіккен, менмен адамға теңеу. Тасқан су да өз арнасынан асып, ақырында төгіледі; бұл — орынсыз өрлеудің, шектен шыққан көңіл күйдің нәтижесі. Халық осы арқылы шама мен шек, ұстам мен тәртіптің мәнін көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде өзін асыра көрсететін, мақтанға берілетін немесе қызметте бір жетістікке жетіп, өзгелерді менсінбей кететін адамдарға өте орынды айтылады. Мысалы, бір адам кішігірім табысқа жетіп алып, бәрін төмен санай бастаса, үлкендер «ісінбе, кеберсің; тасыма, төгілерсің» деп сабырға шақырады.