Ісі жоқтың асы жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ісі жоқтың асы жоқ деген мақалдың тура мағынасы — еңбек етпеген, қимыл-қозғалыссыз жүрген адамның ішер асы да болмайды. Астарлы мағынасы — тіршілікте ырыс та, несібе де, табыс та еңбектен келеді. Адам әрекет қылмаса, ізденбесе, қол қусырып отырса, береке де, нәтиже де болмайды. Бұл сөз жалқаулықты сынап, адал еңбекке шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ісі» — адамның еңбегі, әрекеті, кәсіп етуі. Ал «ас» — күнкөріс, ырыс, тіршілік несібесі. Халық ас пен ырысты адамның маңдай терімен байланыстырған. Яғни қазанның қайнауы, дастарқанның молаюы тек тілекпен емес, істің жүруімен, еңбектің болуымен келетінін бейнелейді. Мақал өте қысқа болса да, еңбек пен тұрмыстың ажырамас байланысын дәл көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Қандай салада болса да, нәтиже әрекетке байланысты. Мысалы, студент күнде дайындалмай, тапсырманы кейінге қалдыра берсе, емтиханда жақсы баға ала алмайды. Сол сияқты жұмыс істемей, табыс күту де қиын. Сондықтан мақал адамға «алға жылжу үшін алдымен іс қыл» деген ой салады.