«Ішіне кіріп, сыртынан шығар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екіжүзді, сенімге кіріп алып, кейін опасыздық жасайтын адамды сипаттайды. Тура мағынасы: ішіңе кіреді де, сыртыңнан шығады. Яғни әуелі жақын тартып, сырыңды біліп, бауырыңа кіреді, ал кейін сол сырды сыртқа шығарып, көзің жоқта саған қарсы әрекет етеді. Мақал мұндай жанмен сақ болуды, сырды кім көрінгенге ашпауды ескертеді. Сөзі жылы, ниеті бөтен адамның зияны ашық қарсыластан да ауыр болатынын меңзейді.
Образдар мен теңеулер
«Ішіне кіру» — біреудің сеніміне ену, көңілін аулап, жақын болу. «Сыртынан шығу» — сол адамның сыртынан, көзі жоқта жамандау, оның ісіне қарсы шығу. Бір тіркестің ішінде «іш» пен «сырт» қарама-қарсы қойылып, адамның екі түрлі бетін көрсетеді: алдыңда — дос, артыңда — қас. Бейне қысқа, бірақ мінезді дәл ашады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал жұмыста да, достар ортасында да кездесетін жағдайға қолданылады. Мысалы, бір әріптес жаңа келген қызметкерге жақын болып, оның жоспарын біліп алады да, кейін басшыға сол идеяны өз атынан ұсынады. Жұрт ондай адамды «ішіне кіріп, сыртынан шығар» деп сипаттайды. Мақал адамға сенуді тоқтатуды емес, сенімді біртіндеп, ісіне қарап беруді үйретеді.