Жоқшылық туралы — 2-бет 330
Сұрыптау:
Аш болса, аңдайды,
Тоқ болса, таңдайды.
Тоқ болса, таңдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бойындағы қанағат пен мұқтаждықтың айырмасын көрсетеді. Аш адам қолына түскеннің бәрін…
Аш ит тапқанын асай береді:
Иесінің түйесі ме,
Тажалдың иесі ме, бәрі бір.
Иесінің түйесі ме,
Тажалдың иесі ме, бәрі бір.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аштық қысқан жанның қолына не түссе, соны талғамай пайдалана беретінін білдіреді. Тура…
Аш иттің артын сұқ ит жалайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аш иттің артынан екінші ит келіп жалап кетеді. Астарлы мағынасы: жоқшылық…
Аш кісі май таңдамас,
Кәрі қыз бай таңдамас.
Кәрі қыз бай таңдамас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мұқтаждық пен тапшылық жағдайында талғампаз бола алмайтынын білдіреді. Аш адам…
Аш қадірін тоқ білмес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тоқ адамның аштықтың ауырлығын толық сезіне алмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, қарны…
Күнде бір мақал
«Жоқшылық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Аш құлақтан тыныш құлақ.
Негізгі мағынасы Мақал артық пайдадан гөрі тыныштық қымбат деген ойды береді. «Аш құлақ» — пайдаға, табысқа құмар…
Аш не жемес, тоқ не демес?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аш адам тамақ іздеп, тыныш отырмайды, ал тоқ адам өз жайымен болып…
Аш отырып, ас таңдайды,
Жаяу отырып, ат таңдайды.
Жаяу отырып, ат таңдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам қолы қысқа, жағдайы келіспей тұрса да, бәрібір қалауы көп болатынын меңзейді. Тура…
Аш пәледен қаш пәле.
Негізгі мағынасы «Аш пәледен қаш пәле» деген мақал тура мағынасында — аш адамда сабыр азайып, кез келген қиындыққа…
Ашта жеген құйқаны тоқта ұмытпа.
Негізгі мағынасы Ашта жеген құйқаны тоқта ұмытпа деген мақал адамды көрген жақсылығын, тартқан қиын күнін есінде…
Аштан өлген кісінің моласы жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аштықтан қаза болған адамға мола да тұрғызылмауы мүмкін деген ауыр…
Аштан өлмей, көштен қалмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам аштан өлмес үшін керегін тауып, тіршілігін жалғастырады; ал көштен…
Аштық ас таңдатпайды.
Негізгі мағынасы «Аштық ас таңдатпайды» деген мақалдың тура мағынасы — қатты ашыққан адамға қандай ас берілсе де, ол…
Ашты қусаң да, құмалақ шықпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ашыққан, қиналған адамды қанша қусаң да, одан құмалақ шықпайды. Астарлы…
Аштың ақылы астан әрі аспайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аш адамның ойы мен назары ең алдымен ас-тағамға ауады дегенді білдіреді. Тура мағынасында…
Аштың ақылы болмас,
Тоқтың қайғысы болмас.
Тоқтың қайғысы болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аш адамның ойы да, шешімі де толық болмайтынын меңзейді. Аштық адамды әлсіретіп, сабырын…
Аштың ақылы тамағында,
Жаяудың ақылы табанында.
Жаяудың ақылы табанында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ойы мен шешімі оның жағдайына, мұқтажына тікелей байланысты екенін білдіреді. Аш…
Ашыққаннан құныққан жаман.
Негізгі мағынасы «Ашыққаннан құныққан жаман» деген мақалдың тура мағынасы — аштық көргеннен гөрі, қанағатсыздыққа…
Ашыққан ұры - ашынған долы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аш адамның не ашуға булыққан адамның мінезі өзгеріп, ақылдан гөрі ызаға еріп кететінін…
Ашықты машық іздер.
Негізгі мағынасы «Ашықты машық іздер» деген мақалдың тура мағынасы — ашыққан, яғни қарны ашқан адам күнкөріс үшін…
Ашынған тілді, ашыққан ұры болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ашу мен аштық адамның мінезін өзгертіп жіберетінін білдіреді. Тура мағынасында, ашынған адам…
Әттең, ұн жоқ,
Май болғанда бауырсақ пісіретін.
Май болғанда бауырсақ пісіретін.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үйде ұн жоқ, ал май бар болса да, бауырсақ пісіруге мүмкіндік жоқ деген…
Әуеліде «бар» болып, ақырында «жоқ» болу шариғатқа қилап.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның дәулеті, беделі не мүмкіндігі бір кезде бар болып, кейін жоққа айналса, оған сақ…
Бай баласы - балпаң,
Жарлы баласы - жалтаң.
Жарлы баласы - жалтаң.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның тұрмыс жағдайы мінез-құлқы мен жүріс-тұрысына әсер ететінін аңғартады. Байдың баласы…
Бай болсаң аспа,
Жоқ болсаң саспа.
Жоқ болсаң саспа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды байлыққа мастанбауға, кедейлікке күйзеліп, абыржып кетпеуге үйретеді. Тура…
Бай болып көргеніміз жоқ,
Кедей болып өлгеніміз жоқ.
Кедей болып өлгеніміз жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қазақтың өмірінде байлық та, кедейлік те тұрақты өлшем емес, адам басынан…
Байғұстың асы,
Ауыз тиюмен таусылар.
Ауыз тиюмен таусылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тұрмысы нашар адамның қолындағы аз ғана ас қонақ келсе не дәм ауыз тиюге…
Байғұстың асын «біссіміллә» құртады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей адамның бар азғана асын «біссіміллә» деп отырып тауысып жіберуге…
Байдың қатыны өлсе, төсегі жаңғырар,
Кедейдің қатыны өлсе, басы қаңғырар.
Кедейдің қатыны өлсе, басы қаңғырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай мен кедейдің тұрмыс айырмасын ащы шындықпен көрсетеді. Тура мағынасында, дәулетті…
Байдың қорасынан,
Жарлының жалғызы жоғалады.
Жарлының жалғызы жоғалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: байдың қорасында мал көп болғандықтан, бір малдың жоғалғаны бірден…
Байдың малы ардақты,
Жарлының жаны ардақты.
Жарлының жаны ардақты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай мен жарлының тіршілігін салыстырады. Бай үшін ең қымбат нәрсе — малы, өйткені оның…
Бай кісі балпаң,
Жарлы кісі жалтаң.
Жарлы кісі жалтаң.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай мен жарлы адамның тұрмыс айырмасын бейнелейді. Бай кісі сенімді, орнықты, еркін…
Байлар ашты тоқ санар,
Аш жаманын жоқ санар.
Аш жаманын жоқ санар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай мен кедейдің, тоқ адам мен аш адамның дүниені қабылдауы әртүрлі болатынын білдіреді…
Байтал түгіл бас қайғы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өте қиын, қысылтаяң жағдайды білдіреді. Тура мағынасында «байталды» да, «басты» да ойлауға…
Бай тойғанынан кекіреді,
Кедей аштықтан секіреді.
Кедей аштықтан секіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай мен кедейдің тұрмыс айырмасын әжуа, мысқыл арқылы көрсетеді. Бай адам тоқ, дәулетті…
Бақыр іздеген тақыр табады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бақыр іздеген адам тақыр жерден де бақыр табады. Астарлы мағынасы: адам…
Бақыттының қасы өледі,
Бақытсыздың досы өледі.
Бақытсыздың досы өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда «бақытты адамға жамандық та аз тиеді, ал бақытсыз адамға қасірет…
Балық байлығы - етек жеңің кепкенше.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: балық ұстап, оны күнкөріске пайдаланған адам оның пайдасын ұзақ көрмейді…
Балық жеген бағыбас,
Жан-жағымен қағыспас.
Жан-жағымен қағыспас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: балық жеп отырған адам асықпайды, айналасындағыға тиіспейді, тыныш…
Балық жоқта бақа да балық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: балық жоқ жерде бақаға да балық деп қарауға болады. Астарлы мағынасы: шын…