Бақыттының қасы өледі,
Бақытсыздың досы өледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай қарағанда «бақытты адамға жамандық та аз тиеді, ал бақытсыз адамға қасірет үсті-үстіне жабысады» деген ойды білдіреді. Яғни адам бақ-дәулетке, берекеге, жолы болғыштыққа ие болса, оның айналасында қиындық жеңілірек өтеді; ал тағдыры ауыр, бағы тайған адамның басына қосымша қайғы-қасірет жиі түседі. Астарлы мағынасы — өмірдің бір кезеңі адамның бүкіл хал-ахуалына әсер ететінін, бақыт пен сәттіліктің адамға серпін беретінін, ал ауыртпалықтың ауыртпалықты көбейтетінін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қасы өлу» — тура мағынада емес, бір қиындықтың келуі не бәленің жанынан табылуы деген бейнелі тіркес. «Досы өлу» де жай ғана досынан айрылу емес, бақытсыз адамға жақын адамдардың да жоғалуы, тірек болатын жанның азаюы дегенді аңғартады. Яғни мақал бақыт пен бақытсыздықты адам айналасындағы тірек, қорған, серік арқылы образдап көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе қиын кезеңде қолдаудың маңызын түсіндіру үшін қолданылады. Мысалы, адам жұмыссыз қалып, сол кезде тағы да қарызға батып, денсаулығы сыр берсе, жұрт «бақытсыздың досы өледі» деп, бір қиындықтың екіншісін жетектейтінін айтады. Бұл мақал көңілге сабыр беріп, қиын сәтте үміт үзбеуге де тәрбиелейді.
Baqytsyzdyń dosy óledi.