Ашынған тілді, ашыққан ұры болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ашу мен аштық адамның мінезін өзгертіп жіберетінін білдіреді. Тура мағынасында, ашынған адам сөзге де, іске де шектен шығып кетуі мүмкін; ашыққан адам тіршілік қамымен ұрлыққа, теріс әрекетке баруға дейін барады. Астарлы мағынасы — адамды қиын күйге түсірмей, ашу мен мұқтаждықты дер кезінде тежеп, сабыр сақтаудың маңызы зор. Мақал кісіні өз нәпсісін, ашуын, қажетсінуін бақылауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ашынған тіл» — ыза мен күйзелістен уәжсіз сөйлеп, біреуге ауыр сөз айтатын адамды меңзейді. «Ашыққан ұры» — қарны ашып, тұрмысы тарылған соң адал жолдан тайып кететін пенденің бейнесі. Яғни тіл мен ұрлық — адамның ішкі әлсіздігі мен жағдайының сынын көрсететін образдар. Бұл жерде халық ашу да, аштық та адамды бұза алатынын бейнелі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, отбасында не қоғамдық ортада ашумен айтылған сөздің арты өкінішке апаратынын ескерту үшін қолданылады. Мысалы, қиындыққа тап болған адам ашумен әріптесіне ауыр сөйлеп, кейін қарым-қатынасты бұзып алуы мүмкін. Сол себепті сабырлы болып, мәселені ақылмен шешу қажет екенін осы мақал еске салады.