Байғұстың асы,
Ауыз тиюмен таусылар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тұрмысы нашар адамның қолындағы аз ғана ас қонақ келсе не дәм ауыз тиюге берілсе, тез таусылып қалады. Астарлы мағынасы: жоқшылықта ырыс аз, қолдағы барды үнемдеп ұстамаса, жетпей қалады. Халық бұл сөзбен таршылық көрген жанның күйін, аз дүниенің қадірін және қолдағының бағасын білу керек екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «байғұс» сөзі — аянышты, жағдайы төмен адамды білдіреді. «Ас» — тек тағам емес, жалпы тіршілікке жететін аз несібе. «Ауыз тию» — қазақы дәстүрдегі дәмнен ауыз татып, құрмет көрсету. Осы образдар арқылы мақал жоқшылықтағы үйдің берекесі азайып, бір ауыз қонақасы да үлкен шығынға айналатынын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал табысы аз, шығыны көп адамға не шағын бюджетпен өмір сүріп жүрген жанға қатысты айтылады. Мысалы, айлыққа әрең жететін отбасы бірден бірнеше қонақ шақырса, үйдегі азық-түлік тез таусылып қалады. Сондықтан бұл мақал үнемшіл болуға, жоспармен өмір сүруге үндейді.
Aýyz tııýmen taýsylar.