Аш құлақтан тыныш құлақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Аш құлақтан тыныш құлақ» деген мақалдың тура мағынасы — қарны аш, жайсыз адам бір орында байыз таппайды, тыныш отыра алмайды. Астарлы мағынасы — адамның қажеті өтелмесе, көңілі де, мінезі де тыныш болмайды. Аштық тек асқа ғана қатысты емес, кейде мұқтаждық, жетіспеушілік, ішкі қысым дегенді де білдіреді. Сондықтан бұл мақал адамды жағдайы жоқ, қолы қысқа, көңілі алаң жанның қалпын түсінуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «аш құлақ» бейнесі — қанағатсыздықтан емес, қажеттіліктен мазасызданған адам. «Тыныш құлақ» — тыныштық, байыз, жайлылықтың белгісі. Құлақ арқылы берілген образ адамның сырттай сабырлы көрінгенімен, іштей мазасыз болуы мүмкін екенін аңғартады. Яғни, адамның көңіл күйі мен ішкі күйі оның тұрмыс жағдайына да байланысты екенін бейнелеп тұр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де орынды. Мысалы, жұмысы жоқ, табысы аз адам қарызын қайдан жабарын ойлап, сабырсыз болып жүруі мүмкін. Сол сияқты студенттің қалтасында қаражат болмаса, ол сабаққа да, күнделікті тірлікке де алаңдайды. Мұндайда мақал адамның мұқтаждықты елемей, оны түсініп, қолдау керегін еске салады.