Әттең, ұн жоқ,
Май болғанда бауырсақ пісіретін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — үйде ұн жоқ, ал май бар болса да, бауырсақ пісіруге мүмкіндік жоқ деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — бір істі атқару үшін тек бір нәрсенің болуы жеткіліксіз, керек-жарақтың бәрі түгел болуы шарт. Яғни, қолда бір мүмкіндік болғанымен, екінші қажетті нәрсе жетіспесе, мақсат орындалмайды. Бұл сөз көбіне бір нәрсенің кемдігінен іс жүрмей қалған сәтке айтылып, өкініш пен жағдайдың толық еместігін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұн» мен «май» — тұрмыстағы ең қажет екі нәрсенің бейнесі. «Бауырсақ» — қазақтың дастарқан, ырыс, молшылық символы. Ұнсыз майдың, майсыз ұнның пайдасы аз екені арқылы халық өмірдегі үйлесімнің, толықтықтың маңызын көрсетеді. Яғни, әр іс өз орнына келетін құралмен, дайындықпен ғана нәтижелі болады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жоспардың толық болмауын білдіру үшін қолданылады. Мысалы, бір адам үйге жиһаз сатып алмақ болып, ақшасы бар, бірақ өлшемі де, жобасы да жоқ болса, ісі кейінге қалады. Сол кезде «Әттең, ұн жоқ, май болғанда бауырсақ пісіретін» деп айтуға болады.
Maı bolǵanda baýyrsaq pisiretin.