Түскі асқа түстік жерден келеді,
Кешкі асқа күндік жерден келеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — түскі асқа жақын жерден келген адам уақытылы жетеді, ал кешкі асқа алысырақ жерден де келіп үлгереді. Астарлы мағынасы — қазақ тұрмысында қонақ күту, жол жүріп келу, уақыт пен қашықтықты өлшеу тәжірибесі бар екенін аңғартады. Яғни іс пен сапардың ыңғайын, мезгілдің мөлшерін дұрыс есептеу керек деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түскі ас» пен «кешкі ас» — тек тамақ емес, уақыттың белгісі. «Түстік жер» мен «күндік жер» — жолдың өлшемі, қашықтықты халықтық тәсілмен сипаттау. Бұл образдар қазақтың көшпелі өмірінде жолға шығу, қонаққа бару, шаруаны реттеу күннің мезгілімен тығыз байланысты болғанын көрсетеді. Мақал қашықтықты да, уақытты да нақты сезіндіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал алыс жерден келетін кісінің жолын, уақытын алдын ала жоспарлау қажет екенін білдіреді. Мысалы, бір адам аудан орталығынан таңертең шығып, ауылдағы жиынға түске дейін жетеді, ал қала сыртынан шыққан кісі кешке ілігеді. Сол кезде «түскі асқа түстік жерден келеді, кешкі асқа күндік жерден келеді» деп, жолдың ыңғайын ескерткен орынды.
Keshki asqa kúndik jerden keledi.