«Тұйық судың түбі - құрт.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Тұйық су — ағып тұрмайтын, қозғалысы жоқ су. Мұндай су ұзақ жатса, лайланып, бұзылып, түбіне құрт-құмырсқа, түрлі зиянды нәрселер жиналады. Мақалдың тура мағынасы осыны білдіреді. Астарлы мағынасы — қозғалыссыз, тоқыраған өмірде де, ойда да, ортада да береке азаяды; әрекет жоқ жерде іріп-шіру, кері кету пайда болады. Сондықтан адам үнемі ізденіп, еңбек етіп, дамып отырғаны жөн.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тұйық су» — қатып қалған, жаңармайтын күйдің бейнесі. Ол тек су емес, адам мінезі, тіршілігі немесе қоғамдағы тоқырауды да меңзейді. «Түбі — құрт» дегені сырттай тыныш көрінген нәрсенің ішінде бұзылу, лас пиғыл, зиянды салдар жатуы мүмкін екенін аңғартады. Яғни сыртқы тыныштыққа алданып қалмау керек.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, бір адам жаңа білім алуды, кәсібін дамытуды тоқтатса, біраздан соң қабілеті де, мүмкіндігі де әлсірейді. Сол сияқты ұйым да жаңашылдыққа ұмтылмаса, бәсекеде артта қалады. Сондықтан қозғалыс, жаңару, белсенділік — тоқырауға қарсы ең дұрыс жол.