Егін ексең, шығырыңды майла,
Мал бақсаң, өрісіңді сайла.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал еңбекті алдын ала дұрыс ұйымдастыру қажет екенін айтады. Егін ексең, оған су тартатын шығырыңды майлап, құрал-сайманды күтсең ғана ісің өнімді болады. Мал бақсаң, малға лайық жайылымды алдын ала таңдап, өрісін сайлап ал. Яғни, қандай кәсіп бастасаң да, дайындықсыз, қамсыз істелген жұмыс нәтижесіз қалады. Астарлы мағынасы — береке мен табыс тек еңбекпен емес, ақылмен, ұқыптылықпен, алдын ала қамданумен келеді.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «шығыр» — егін суаратын құралдың бейнесі, ол шаруаның техникасы мен жабдығын білдіреді. «Майлау» — істі жолға қою, тоздырмай ұстау деген ишара. «Өріс» — малдың жайылатын жері ғана емес, жалпы тіршілік кеңістігі, ырыс пен несібе орны. Сондықтан мақал егіншіге де, малшыға да бірдей ортақ ақыл береді: істің берекесі оның қамын ерте ойлаудан басталады.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Бұл мақал қазіргі заманда да өзекті. Мысалы, шағын бизнес ашатын адам тек тауар алумен шектелмей, қойма, жарнама, жеткізу, клиентпен байланыс жүйесін алдын ала дайындауы керек. Сонда ғана ісі ілгерілейді. Бұл — «әр істің басын ақылмен баста» деген өмірлік сабақ.