Сарқытта сыпа да, шыпа да бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Сарқыт — қонақтан немесе той-томалақтан қалған ас-су, дәмнің үлесі. Бұл мақалдың тура мағынасы: сарқыттың ішінде де әртүрлі дәм, нәр бар деген ой. Астарлы мағынасы: аз ғана қалған дүниенің өзінде де ырыс, береке, пайда болуы мүмкін. Халық мұны ысырап етпеуге, барды қадірлеуге, аз нәрсеге де риза болуға үндеп айтқан. Кейде үлкен дастарқаннан қалған дәмді тастамай, оны құрметтеу — ырысты сыйлау деген түсінік те бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сыпа» сөзі — дәмді, татымды, тәбет ашатын нәрсе деген ишара, ал «шыпа» — шипа, яғни ем, пайда. Екі сөздің қатар қолданылуы сарқыттың тек тамақ емес, береке мен денеге де, көңілге де жұғысты ас екенін аңғартады. Яғни, халық дәмнің қасиетін, асқа құрметті осылай бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал үйдегі тамақтың қалдығын немесе тойдан келген дәмді қадірлеу, артықты ысырап қылмау мағынасында қолданылады. Мысалы, студенттер үйінде кешкі ас артылса, оны ертеңге сақтап, «Сарқытта сыпа да, шыпа да бар» деп, азықтың да, үнемнің де қадірін түсіндіреді.