Тұзсыз ас ауқат болмас ішкенменен,
Май түспес қара суды піскенменен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — дәмі жоқ, нәрі жоқ ас адамды тойдырғанымен, шын мағынасында қуат бермейді. «Тұзсыз ас» пен «қара су» — қорек бар сияқты көрінгенмен, оның пайдасы мардымсыз екенін білдіреді. Астарлы мағынасы — кез келген істің, сөздің не еңбектің өз сәні, өз құны, өз мазмұны болуы керек. Тек сыртқы әрекет жеткіліксіз, істің мәні мен берекесі болмаса, нәтиже шықпайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тұз» — астың дәмі мен құнарын білдіретін белгі. Ол болмаса, ас қызықсыз, жұғымсыз болады. «Қара су» — ең қарапайым, нәрсіз нәрсе; оны қанша пісірсе де, май шықпайды. Бұл образдар арқылы халық «құр әрекетпен, бос әуре-сарсаңмен іс өнбейді» деген ойды әдемі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды сапасыз жұмысқа, мазмұнсыз сөзге немесе нәтиже бермейтін іске қатысты айтуға болады. Мысалы, оқушы жаттап алғанымен, мәнін түсінбей жауап берсе, оның білімі «тұзсыз ас» сияқты болады. Сырттай бар көрінгенмен, шынайы пайдасы аз.
Maı túspes qara sýdy piskenmenen.