Тас, тасты жібітер - ас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қатты тастың өзін де уақыт өте жұмсартатын – ас, яғни тағам. Астарлы мағынасы да терең: ас адамның күш-қуатын сақтап қана қоймай, денені сергітеді, әлсізді де қуаттандырады. Халық бұл сөз арқылы тағамның құдіретін, оның тіршілік үшін қаншалықты маңызды екенін айтқан. Аш адам әлсірейді, ал тоқ адамда күш те, жігер де артады. Сондықтан ас — тек қарын тойдыру емес, өмірдің нәрі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тас» — ең қатты, морт сынбайтын нәрсенің бейнесі. Ал «жібіту» сөзі оның қаттылығын жұмсарту, әлсірету мағынасында қолданылған. Яғни, ас тіпті тастай қатты нәрсені де әсерсіз қалдырмайды деген ой бар. Бұл әсірелеу арқылы халық астың қадірін күшейтіп көрсетеді. Тас пен ас бір-біріне қарама-қарсы қойылып, тағамның қуаты ерекше бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал денсаулық пен дұрыс тамақтанудың маңызын еске салады. Әсіресе оқушы, жұмысшы немесе спортпен айналысатын адам уақытында тамақтанбаса, әлсіреп, шаршап қалады. Мысалы, күні бойы аш жүрген қызметкердің ойы шашырап, жұмысы да өнімсіз болады. Сондықтан «уақтылы ас іш» деген ескерту осы мақалдың мәнімен үндеседі.