Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
298.1K
Қаралым
281
Орташа
Сұрыптау:
Базары жақын байымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — базары, яғни сауда орны тым жақын тұрған адам тез байымайды. Астарлы м...
Жаз жарлынікі, қыс әлдінікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаз мезгілінде әл-ауқаты бар, шаруасы түзулі адамға да, жарлы адамға д...
Күн күркіресе, жер иір,
Жер иісе, мал иір.
Жер иісе, мал иір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғат құбылысы мен тіршілік байланысын астастырып түсіндіреді. Күн күркірегенде жердің...
Не ексең, соны орарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қандай дән сепсе, сол дәннің өнімін жинайды. Астарлы мағынасы — ө...
Адал еңбек елге жеткізер,
Арам еңбек елден кеткізер.
Арам еңбек елден кеткізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал еңбектің адамды да, қоғамды да алға бастыратынын айтады. Тура мағынасында: таза, маң...
Су жетпейін демейді,
Жар жеткізбейді.
Ер жетпейін демейді,
Мал жеткізбейді.
Жар жеткізбейді.
Ер жетпейін демейді,
Мал жеткізбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: су болмаса егін, тіршілік ілгері баспайды; жар қолдаса да, адамның өз к...
Жұмыстың жаманы жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Жұмыстың жаманы жоқ» деген мақал кез келген адал еңбектің қадірі бар екенін білдіреді. Яғни істің...
Шегірткеден қорыққан егін екпес.
**Негізгі мағынасы** Шегірткеден қорыққан егін екпес деген мақал адамды қауіптеніп, әрекетсіз отыра бермеуге шақырады. Т...
Артын қысқан бай болар.
**Негізгі мағынасы** Артын қысқан бай болар деген мақал сырттай тарылып, қысыла жүрсе де, үнемшіл, есеппен өмір сүрген а...
Он екі мүшең сау болса,
Дәулет емей немене?
Он саусағың сау болса,
Сәулет емей немене?
Дәулет емей немене?
Он саусағың сау болса,
Сәулет емей немене?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең үлкен байлығы — деннің саулығы екенін айтады. «Он екі мүшең сау болса» дегені...
Қараша болмай, қар жаумас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қараша айы өтпей, қар түспейді. Астарлы мағынасы: әр істің өз реті, өз...
Ескі киімді баптағаның -
Жаңа киімді сақтағаның.
Жаңа киімді сақтағаның.
**Негізгі мағынасы** Ескі киімді күтіп, жамап-жасқау арқылы ұқыптап ұстасаң, ол әлі де жарай береді. Ал жаңа киімді дұры...
Кілем сатсаң, ауылдасыңа сат,
Бір шетінде өзің отырасың.
Бір шетінде өзің отырасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кілемді сататын болсаң, оны өзіңе жақын, ауылдас адамыңа сат, өйткені...
Еңбек түбі - береке,
Көптің түбі - мереке.
Көптің түбі - мереке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам еңбек етсе, соның нәтижесінде береке, ырыс, молшылық келеді. Ал кө...
Жақсымен сауда қылсаң, керіс болмас,
Жаманмен сауда қылсаң, тегіс болмас.
Жаманмен сауда қылсаң, тегіс болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен қарым-қатынаста мінездің үлкен рөл атқаратынын айтады. Тура мағынасы бойынша, жақ...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.