«Пайда да бір, аққан су да бір.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақал пайда мен аққан суды теңестіреді: екеуі де бір орында тұрмайды, келеді де ағып кетеді. Тура мағынасы — табыс, олжа, дүние аққан су сияқты қолда ұзақ тұрақтамайды. Астарлы мағынасы — пайдаға шектен тыс байланып қалудың, оны бәрінен жоғары қоюдың қажеті жоқ, өйткені ол бүгін бар, ертең жоқ. Мақал адамды дүниеқоңыздықтан сақтандырып, пайдадан гөрі тұрақты нәрселерді — адалдықты, абыройды, адамдық қарым-қатынасты бағалауға шақырады. Бұл ой қазақтың «Мал — қолдың кірі» деген сөзімен үндес.
Образдар мен теңеулер
«Аққан су» — қазақ танымында тоқтаусыз өтіп жатқан, ұстап қалуға келмейтін нәрсенің бейнесі. Өзеннің суы бір орында тұрмайтыны сияқты, пайда да біреуден біреуге ауысып, келіп-кетіп жатады. «Да бір, да бір» деген қайталау екі ұғымның табиғаты бірдей екенін нық айтып тұр.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал табысқа тым қатты құмартқан не оны жоғалтып, күйзелген адамға айтылады. Мысалы, бір жылы жақсы пайда тапқан кәсіпкер келесі жылы нарық өзгеріп, табысынан айырылды. Досы оған «Пайда да бір, аққан су да бір, ең бастысы — денің сау, атың таза» деп көңілін көтерді. Мақал ақшаның қадірін жоққа шығармайды, бірақ оны өмірдің өлшемі етпеуге үндейді.