Жақсы асын жер,
Жаман басын жер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы ас адамның бойына қуат беріп, жаман ас зиянын тигізеді. Астарлы мағынасы — адамның жақсы ісі мен сапалы еңбегі өзіне де, елге де пайдалы болады, ал жаман мінез, жаман әдет, сапасыз іс ақырында адамның өзін зардапқа ұшыратады. Яғни, әр нәрсенің сапасы мен нәтижесі түбінде иесіне қайтады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» — тек тамақ емес, жалпы жасалған іс, берілген өнім, қарым-қатынас пен өмірлік таңдаудың бейнесі. «Жақсы ас» — адал, пайдалы, құнды нәрсе; «жаман ас» — сапасыз, зиянды, ойсыз істің символы. «Жер» сөзі арқылы халық асқазанға сіңу, ішке тарау мағынасын беріп, істің салдары адамның өз бойынан табылатынын астарлайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де сапа мен жауапкершілік туралы ескерту ретінде қолданылады. Мысалы, бір адам қызметінде ұқыпты болып, сапалы өнім шығарса, оның еңбегі беделін өсіреді; ал немқұрайлы істелген жұмыс кейін өзіне сын болып қайтады. Сондықтан бұл мақал жақсыны таңдауға, жаманнан сақтануға шақырады.
Jaman basyn jer.