Ешкі орнына лақ ал,
Лақ ал да, тына қал.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ешкі бермесе, оның орнына лақ ал, содан кейін дау-дамай, талап-талас тоқтасын деген ой. Астарлы мағынасы — үлкен нәрсеге қол жеткізе алмасаң, қолдағы барға қанағат етіп, орынсыз қиқарлыққа салынба. Кейде түпкі мақсатты орындау үшін аздап жеңілдікке барып, істі созбай бітіру де дұрыс болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ешкі» — толық, ірі пайда немесе негізгі талап, ал «лақ» — соның шағын баламасы, ымыра мен келісімнің белгісі. «Тына қал» деген тіркес даудың басылып, жанжалдың тоқтауын білдіреді. Яғни мақал мал шаруашылығынан алынған нақты образ арқылы сабыр, келісім және ортақ мәміле құнын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал келісімге келу, кішігірім жеңілдік жасап, істі шиеленістірмеу керек дегенде қолданылады. Мысалы, сатып алушы мен сатушы бағаға келісе алмай тұрса, екеуі ортасын тауып, сауданы тоқтатпай аяқтауы мүмкін. Сонда «Ешкі орнына лақ ал» дегендей, аз болса да келісімге келіп, дауды созбау айтылады.
Laq al da, tyna qal.