Жақсы ат аяғынан қалады,
Жақсы кісі тамағынан қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы ат көп жүріп, шабысы мен тірлігі арқылы аяқтан тозады; ал жақсы кісі де еңбектеніп, ел қамын жеп, қолындағысын жұртқа беріп, өз несібесінен қағылып жатады. Астарлы мағынасы — нағыз жақсы адам өз пайдасын ғана ойламай, айналасына қызмет етеді, жомарттық пен жауапкершіліктің салдарынан кейде өзін де ұмыт қалдырады. Яғни, жақсылықтың өтеуі кейде шаршау, таршылық немесе жоғалту арқылы келеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жақсы ат» — жүйрік, еңбекқор, сенімді серік бейнесі. Оның «аяғынан қалуы» көп жүруден титықтауын білдіреді. «Жақсы кісі» — қолы ашық, елге пайдалы, мінезі түзу адам. Оның «тамағынан қалуы» — өз несібесін өзгенің жолына жұмсап, кейде қанағат азабын тартуын көрсетеді. Екі образ да жақсы қасиеттің өзіне салмақ түсіретінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адал еңбек етіп, басқаларға көмектескен адамның кейде өз шаруасына үлгермей қалатынын білдіреді. Мысалы, ауылдағы белсенді азамат той-томалаққа, көмекке, қоғамдық іске көп араласып, өз жұмысын кейінге ысырып қояды. Сонда жұрт оның ниетін бағалап, бірақ өзіне де қамқор болу керегін еске салады.
Jaqsy kisi tamaǵynan qalady.