Жазалы ұрының бір беті қара,
Жазалы айғақтың екі беті қара.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ұры да, айғақ та істің ақ-қарасын өзгертпей, шындық алдында жауап береді. Астарлы мағынасы: кінәлі адам бір жағынан ғана емес, екі жақтан да жаман көрінеді; ал жалған айғақ беруші де сол қылмысқа ортақ, сондықтан оның да обалы ауыр. Халық мұнда әділдікті, шындықты бұрмаламауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бір беті қара» деген сөз — ұрының кінәсі әшкереленіп, абыройы кеткенін білдіретін бейнелі тіркес. Ал «екі беті қара» дегені — айғақтың да жаман істі қолдап, өтірікке араласқанын көрсетеді. «Қара» сөзі мұнда тек түс емес, ардың кірі, ұят пен күнәнің белгісі ретінде қолданылған. Яғни біреудің қылмысы бір жағына тиеді, ал жалған куәлік екі есе ауыр жүк болады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал сотта, жұмыста не күнделікті қарым-қатынаста шындықты қорғау керек екенін еске салады. Мысалы, бір адам әріптесінің қателігін жасыру үшін өтірік куәлік берсе, кейін екеуі де сенімнен айырылады. Сондықтан әділ болу, жалған сөйлемеу — осы мақалдың негізгі сабағы.
Jazaly aıǵaqtyń eki beti qara.